محمد رضا واليزاده معجزى
39
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
9 - محمد رحيم ميرزا 10 - ابو الحسن ميرزا بهطور قطع و مسلم و به تصديق عموم مورخينى كه راجع به قاجاريه چيز نوشتهاند ، شاهزاده محمد على ميرزا بعد از عباس ميرزا نايب السلطنه بهترين و لايقترين پسران فتحعلى شاه بود . و اگر آتشين مزاج نمىبود ، به عباس ميرزا هم مىچربيد و با اينكه فتحعلى شاه حق قانونى و طبيعى او را سلب و به برادر او داد ، معهذا او در حوزه حكومت خود از كار دلسرد نشد و در نهايت جديت وظايف خود را انجام مىداد و اوقات خود را صرف خدمت مردم مىكرد . چند دفعه به دستور او سد شوشتر را بستند و او از كرمانشاه معماران قابل و با اطلاعى را جهت اين كار به شوشتر فرستاد و با اينكه سه دفعه فشار آب سد را از بيخ كند ، مع هذا او از كوشش باز نايستاده تا سد مزبور در كمال استحكام ساخته شد . تاريخ نوبت اول كه سد ميزان شوشتر را ساخته 1221 و تاريخ نوبت دوم 1224 و تاريخ نوبت سوم 1227 بوده است و از اين اقدامات متوالى كه مستلزم صرف مخارج زياد بوده ، خود دليلى بارز بر جديت و پشتكار آن شاهزاده عاليقدر در ترقى و آبادى حوزه حكومت خويش و تأمين رفاه و آسايش مردم بوده [ است ] . مرگ شاهزاده محمد على ميرزا دولتشاه ، از حوادث هولانگيز 1237 بوده زيرا مهربانى و رعيت دوستى و سخاوت و شجاعت او چنان قلوب مردم را تسخير كرده بود كه همه در مرگ جان گداز او عزادار شدند و الحق مرگ او و مرگ برادرش عباس ميرزا كه بهترين و لايقترين رجال سلسله قاجاريه مىباشند ، بزرگترين لطمه را هم به ايران و هم به قاجاريه وارد ساخت زيرا اگر اين دو شاهزاده قبل از پدر فوت نمىكردند و يكى از آنها به سلطنت مىرسيد مجراى تاريخ را به نفع ملت ايران و به نيكنامى اين سلسله برمىگردانيد . قريحه شاعرى محمد على ميرزا آقاى ابو القاسم حالت كه تذكرهاى از شاهان و شاهزادگان شاعر تأليف كردهاند ، راجع به قريحه شاعرى شاهزاده محمد على ميرزا دولتشاه اينطور نوشتهاند : " يكى از فرزندان فتحعلى شاه كه در نظر او بسيار عزيز بود ، دولتشاه قاجار است كه مردى كاردان و جنگجوى با تدبير بشمار مىرفت بر ايالت فارس و عراق و كرمانشاه فرمانروايى كرد و نظم لرستان را برقرار ساخت و ياغيان آن حدود را مطيع نمود ، تخلص او « دولت » بود . "